Parasomnia, bireyin uyuduğu sırada istem dışı ortaya çıkan davranış ve hareketlerdir. Parasomnia uyku uzmanları tarafından sadece uyku ile ilgili olarak belli bölümlerine göre sınıflandırılmaktadır. Parasomnia’lar uykunun iki evresinde çok belirgin görülürken, bazı geçişler de yapabilmektedir. Yavaş dalga denilen uyku ve rüyaların görüldüğü uyku dönemleri vardır ve ikisinin de fonksiyonları çok farklıdır. Üçüncü grup ise, her iki uyku döneminde de olabilen parasomnia’lardır.

Gece terörü

Gece terörü, derin uyku sırasında görülen bir parasomnia’dır. Çok sık görülür ve uykunun üçte birlik kısmında ortaya çıkar. Uyuduktan 1-2 saat sonra görülür. Kişiler çığlık atarak veya ağlayarak, hızlı nefes alıp vererek uyanabilir, şaşkın ve korkmuş olabilirler. Bu durumlar karşısında ailelerin strese kapılmadan hareket etmesi gerekmektedir. Kişiler burada uyumaya devam etmektedir. Bu durumları yaşayan bireylerin yakınları bireyleri uyandırmaya çalışmaktadırlar, bu doğru bir yaklaşım değildir. Bireyin bu atağı geçirmesinin sakin bir şekilde beklenmesi gerekmektedir. Bu davranış şekilleri bireyin tedavisinde çok önemlidir. Uyku terörü en çok 5-7 yaş arasında görülür ve ergenliğe doğru giderek azalır. Burada bireyi rahatlatmak için yakınını bilgilendirmek de çok büyük önem taşır. Bunu tetikleyen şeyler, genetik yatkınlık, aile içi çatışmalar, yeni doğan kardeş gibi faktörler olabilir. Uykuda olan davranışlar epilepsiyle karıştırılabilir. Bu bireyler mutlaka nörolog ve psikiyatri tarafından değerlendirilmelidir.

Uyku hijyeni

Bütünsel sağlığın korunmasında iyi uyku çok önemlidir. İyi uyku için gerekli davranışları ve ortamı bir arada ele alan kurallar toplamına ‘uyku hijyeni’ denilmektedir. Uyku sadece beden ve ruh sağlığı için değil, günlük yaşamda bütün fonksiyonların sağlıklı olmasını etkileyecek bir durumdur.

Uyku sorununun öğrenme ve çalışma süreçlerine etkisi

Uykunun öğrenme üzerine çok büyük etkisi vardır. Yaygın bilinenin aksine, beyin uyku sırasında oldukça aktiftir; gün içerisinde öğrenilen bilgiyi düzenler, tıpkı uyanıklıkta olduğu gibi bilgiyi işler ve pekiştirir. Beyin, öğrenmenin kalıcı hale gelmesini sağlayan pekiştirme işlemini sadece uykuda gerçekleştirir. Görsel hafızamız hem REM, hem de SWS uyku evrelerinde tazelenir. Dolayısıyla her iki uyku evresinin kalitesi ve miktarı öğrendiklerimizi kaydetmek için oldukça önemlidir.